Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 vừa được Quốc hội thông qua không chỉ là một văn bản pháp lý thay thế các quy định cũ, mà còn là bản "tuyên ngôn" mới cho giáo dục nghề nghiệp (GDNN) trong kỷ nguyên số. Với tinh thần "Học đi đôi với hành, nhà trường đi liền với doanh nghiệp", Luật 2025 hứa hẹn sẽ giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt lao động kỹ thuật tay nghề cao.

Những điểm mới đột phá không thể bỏ qua

Luật 2025 mang đến 5 thay đổi trọng tâm, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho cả người học, nhà trường và doanh nghiệp:

1. Xóa bỏ rào cản liên thông (Hệ thống GDNN mở)

Trước đây, việc chuyển đổi giữa các cấp học thường gặp nhiều khó khăn về thủ tục và công nhận tín chỉ. Luật mới quy định rõ:

• Liên thông ngang và dọc: Người tốt nghiệp cao đẳng nghề có thể dễ dàng học chuyển tiếp lên đại học cùng khối ngành mà không phải thi lại các môn cơ sở đã học.

• Công nhận kỹ năng tự tích lũy: Những người có kinh nghiệm làm việc thực tế có thể được đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia để quy đổi tương đương với các module trong chương trình đào tạo chính quy.

2. Doanh nghiệp là "Cánh tay nối dài" của Nhà trường

Đây là điểm mới nhất trong Luật 124/2025/QH15. Doanh nghiệp không còn đứng ngoài cuộc mà chính thức trở thành một chủ thể trong đào tạo:

• Ưu đãi thuế: Doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề, tiếp nhận thực tập sinh sẽ được khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức ưu đãi cao.

• Hợp tác sâu: Doanh nghiệp có quyền tham gia xây dựng giáo trình, trực tiếp thẩm định chất lượng đầu ra của sinh viên.

3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và Đào tạo từ xa

Luật chính thức hóa các hình thức đào tạo trực tuyến (E-learning) và đào tạo hỗn hợp (Hybrid learning) cho các ngành nghề phi đặc thù. Việc ứng dụng VR/AR (thực tế ảo) trong thực hành được khuyến khích để giảm chi phí đầu tư máy móc đắt tiền và đảm bảo an toàn cho người học.

4. Phân tầng cơ sở GDNN

Luật xác định rõ lộ trình xây dựng các Trường Nghề chất lượng cao (World-class Vocational College) đạt chuẩn khu vực và quốc tế. Các trường này sẽ được trao quyền tự chủ tối đa về tài chính, nhân sự và chương trình đào tạo.

5. Chính sách hỗ trợ người học đột phá

• Miễn học phí: Mở rộng đối tượng miễn học phí cho các ngành nghề trọng điểm, ngành nghề nặng nhọc, độc hại và các ngành công nghệ cao (Chip bán dẫn, Năng lượng tái tạo).

• Tín dụng đào tạo: Gói vay ưu đãi dành cho học sinh, sinh viên nghề với lãi suất gần như bằng 0% trong suốt quá trình học.

Toàn văn Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15

Việc triển khai Luật Giáo dục nghề nghiệp 124/2025/QH15 được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến diện mạo cho thị trường lao động, hình thành một thế hệ nhân lực mới "vừa hồng vừa chuyên". Nhờ mô hình đào tạo thực tiễn với thời lượng thực hành lên đến 80%, sinh viên sau khi tốt nghiệp sẽ sở hữu kỹ năng nghề nghiệp thành thạo, giúp loại bỏ hoàn toàn giai đoạn đào tạo lại tốn kém tại doanh nghiệp. Đặc biệt, phương thức đào tạo theo module linh hoạt không chỉ giúp người lao động làm chủ các công nghệ hiện đại mà còn rèn luyện khả năng thích ứng vượt trội trước những biến động của nền kinh tế số. Quan trọng hơn cả, những cải cách này góp phần nâng tầm vị thế xã hội của hệ thống giáo dục nghề nghiệp, xóa bỏ định kiến cũ kỹ về bằng cấp và khẳng định rằng: lựa chọn học nghề chính là con đường ngắn nhất để lập thân, lập nghiệp vững chắc và đóng góp trực tiếp vào sự thịnh vượng của quốc gia.